تندرستي با انتخاب غذاي سالم در بهرگان

كارشناسان علوم تغذيه - درمانگاه منطقه بهرگان (واحد تغذیه)

هیپر لیپیدمی(بالا رفتن چربی خون)

چربی:

چربی ها پس از آب و پروتئین سومین ماده تشکیل دهنده بدن انسان محسوب می شوند که علاوه بر نقش ساختمانی در اجزای بدن، مهمترین منبع ذخیره انرژی در بدن محسوب می شوند.

چربی های مصرف شده از طریق مواد غذایی و یا تولید شده در بدن (مثل کلسترول و تری گلیسرید)، به وسلیه خون حمل می شوند و به قسمتهای مختلف بدن می رسند.

در اثر مصرف مواد غذایی بیش از میزان مورد نیاز یا هنگام بروز اختلال در سوخت و ساز چربی، میزان این چربی ها در خون افزایش می یابد و ضمن تجمع در دیواره رگ ها، آنها را مسدود می کند که این انسداد به تصلب شرایین معروف است.

چربی های خون بطور عمده عبارتند از:

  • تری گلیسرید
  • کلسترول
  • لیپوپروتئین ها(حامل تری گلیسرید و کلسترول در خون می باشند)

تری گلیسرید: بافت ذخیره چربی در بدن است.

کلسترول: چربی داخل سلول و غشاهای سلولی است که قسمت اعظم آن درکبد ساخته می­شود و بخشی نیزاز طریق خوردن بعضی مواد غذایی مانند چربی، گوشت و زرده تخم مرغ وارد بدن می شود.

لیپوپروتئین ها: شامل LDL ، HDL و VLDL است که چربی­ها را در خون منتقل می­کند. کلیه چربی ها چه منشاء خوراکی داشته باشند و چه در بدن ساخته شوند باید برای استفاده در سایر بافت ها یا ذخیره شدن از طریق اتصال به پروتئین ها منتقل شوند.

VLDL: در کبد ساخته می شود و تری گلیسرید را از کبد به سایر بافتها حمل می کند.

LDL: مسئول حمل کلسترول به بافتها بوده که به چربی بد معروف است.

HDL: در کبد و روده ساخته می شود و کلسترول مازاد را از بافتها به کبد برده و کبد نهایتاً این کلسترول را دفع می کند. به این نوع چربی اصطلاحاً "چربی خوب" می گویند. زیرا بالا بودن میزانHDL اثر محافظتی در برابر بیماریهای قلبی- عروقی دارد.

عوارض افزایش چربی خون کدامند؟

افزایش وزن، اختلال در عروق خونی(تصلب شرایین)، گرفتگی عروق، درد قفسه سینه، سکته قلبی و مغزی.

علائم و نشانه های افزایش چربی خون چیست؟

در ابتدا برای مدت طولانی هیچ نشانه ای به همراه ندارد اما پس از مدتی، هنگام فعالیت جسمی در ناحیه قلب دردهایی بروز خواهد کرد. احساس سرگیجه، بروز درد در ناحیه پاها هنگام راه رفتن و کاهش توانایی مغزی از علائم دیگر افزایش چربی خون هستند.

عوامل موثر در افزایش چربی خون کدامند؟

1. وراثت: احتمال افزایش چربی خون بصورت ژنتیکی در بعضی از نژادها وخانواده ها بیشتر است.

2. عادات غذایی نادرست: عدم استفاده از گروههای مختلف غذایی به مقدار مناسب و متعادل.

3. عدم تحرک: کم تحرکی منجر به ذخیره انرژی در بدن بصورت چربی شده، در نهایت منجر به چاقی می شود.

4. افزایش مصرف چربی در رژیم غذایی: بخصوص در افرادپرخور و کم تحرک.

5. بیماریهای دیگر: مانند دیابت یا کم کاری تیروئید.


چگونه از بالار فتن چربی خون پیشگیری کنیم؟

  • کاهش وزن، رسیدن به سطح مطلوب
  •  محدود کردن مصرف مواد غذایی پرچرب، شیرین و دارای کلسترول بالا.
  •  عدم مصرف الکل
  •  جایگزین کردن چربی های گیاهی به جای چربیهای حیوانی
  •  افزایش فعالیت بدنی(داشتن تحرک)
  • توصیه های تغذیه ای:

1. چربی گوشت و پوست مرغ قبل از پخت از آنها جدا گردد.

2. مصرف زرده تخم مرغ حداکثر به سه عدد در هفته محدود گردد.

3. مصرف دل، قلوه، کله پاچه و مغز محدود گردد.

4. به جای سرخ کردن مواد غذایی از روش آب پز، بخارپز، یا کباب کردن و از فر جهت پخت مواد غذایی استفاده شود.

5. در هر هفتهحداقل 2 وعده ماهی مصرف شود و در پخت آن نیز از روشهای کبابی، بخارپز و فرپز استفاده شود.


 

6. به طور کلی در پخت مواد غذایی از روغن کمتری استفاده شود.

7. از روغن مایع(سویا، کلزا و زیتون) به جای روغن جامد استفاده شود.

 

 

چگونه می توان با افزایش کلسترول خون مقابله کرد؟

کلسترول چیست؟

کلسترول یک نوع چربی است که در تمام سلولهای بدن یافت می­شود، اما اگر میزان آن در بدن بیش از حد مجاز بالا برود، باعث گرفتگی رگهای خونی شده و می تواند منجر به پدید آمدن حمله قلبی یا درد شدید پاها به هنگام راه رفتن بشود.

مقداری از کلسترول بدن ما از خوردن مواد غذایی بدست می آید. اما بیشتر آن در کبد انسان ساخته می شود، چربی های حیوانی مثل کره، خامه، روغن حیوانی، زرده تخم مرغ و چربی موجود در لبنیات و گوشت ها حاوی کلسترول هستند.

توجه: کلسترول بالا یکی از عوامل مهم در بروز بیماریهای قلبی- عروقی می باشد.

بهترین راه برای کنترل کلسترول خون، کاهش وزن از طریق افزایش فعالیت بدنی و کاهش مصرف غذاهای پرچرب می باشد.

برای پیشگیری و کاهش کلسترول خون بالا به توصیه های تغذیه ای زیر توجه نمایید:

1. چربی های قابل رویت در مواد غذایی را جدا کرد و دور بریزید.

2.  از شیر پرچرب، خامه، کره، پنیر پرچرب، پوست مرغ و چربی گوشت استفاده نکنید.


 

3. سعی کنید میزان چربی به ویژه چربی های اشباع شده(روغنهای جامد) را در رژیم غذایی خود کاهش دهید. (چربی های اشباع به دلیل داشتن اسیدهای چرب ترانس، مضر هستند و به جای آن از روغن های مایع و اشباع نشده مانند روغن ذرت، کنجد، سویا ، زیتون، آفتابگردان و کلزا استفاده کنید.

4. از مصرف غذاهای پرچربی و با کلسترول بالا نظیر: مغز، جگر، قلوه، دل، کله پاچه، زرده تخم مرغ، سس های حاوی زرده تخم مرغ، کره، روغن حیوانی، شکلات، شیرینی های خامه ای، سیب زمینی سرخ شده، سوسیس و کالباس اجتناب کنید.

5. ماهی می تواند باعث کاهش کلسترول خون شود. که البته در پخت آن نیز بهتر است از روشهای کبابی، بخارپز و فرپز استفاده شود.

6.  سبزی ها و میوه های دارای فیبر که سرشار از ویتامین ها هم هستند را بیشتر مصرف کنید.

7. از نانهای تهیه شده از آرد سبوس دار استفاده کنید.

8. برای درمان کلسترول بالا رژیم 2 مرحله ای آموزش ملی کلسترول (Step1,2 NCEP) تجویز می شود. چنانچه با این مشکل مواجه شدید، می توانید با مراجعه به یک کارشناس تغذیه از این رژیم بهره مند شوید.

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و دوم اسفند 1386ساعت 10:2  توسط اميد اسدي- يوسف شعباني  |